🐐 Demencja Starcza A Śmierć

prowadzenie domu – polega najczęściej na robieniu zakupów, praniu, prasowaniu, wyrzucaniu śmieci oraz sprzątaniu. Podejmując się opieki nad seniorem w Niemczech, możesz być pewna/y, że w umowie pojawią się jasno sformułowane obowiązki, jakie będziesz miał/a do wykonania i tylko w tym zakresie będziesz za nie rozliczana/y. Pojęcie demencja wywodzi się od łacińskiego słowa "dmentia" i oznacza "brak rozumu". Większość z nas uważa, że demencja starcza to po prostu utrata pamięci, nie mniej jednak pod tym pojęciem kryje się dużo więcej…Jest to choroba, która powoduje zmiany w mózgu starszej osoby, co za tym idzie zmienia rów Demencja, inaczej otępienie, to nie tylko zwykłe zapominanie, a szereg innych objawów. Pierwsze niepokojące sygnały to zmiana zachowania i zaburzenia mowy. Człowiek zaczyna reagować inaczej niż zazwyczaj. Najczęściej impulsywnie lub wręcz agresywnie. Na liście objawów demencji są też konkretne zachcianki żywieniowe. Za główną przyczynę choroby Alzheimera uważa się wiek, chociaż nie bez znaczenia są także zmiany genowe. Jak wykazują badania, na chorobę Alzheimera w większym stopniu są narażone osoby o niskim stopniu wykształcenia, które unikają spotkań towarzyskich, a także te, które są wystawione na działanie substancji toksycznych. Demencja starcza, inaczej otępienie, to choroba neurodegeneracyjna, czyli uszkadzająca komórki nerwowe. Efektem zmian w mózgu wskutek otępienia starczego są zaburzenia funkcji poznawczych takich jak pamięć, mowa i pisanie, a w konsekwencji postępujące upośledzenie i zaburzenia emocjonalne. Ten fascynujący przypadek postanowił opisać doktor Dosa. W swojej książce przedstawił zachowanie głównego bohatera oraz rozmawiał z rodzinami osób, którym Oskar towarzyszył w ostatniej drodze. Wydawać się może, że to książka o kocie. Jednak to nie do końca prawda. Drugim tłem fabuły książki jest demencja starcza. Demencja starcza - przyczyny. Demencja spowodowana jest przez liczne zmiany neurodegeneracyjne, które zachodzą w mózgu. Warto jednak wiedzieć, że otępienie starcze często występuje wraz z innymi jednostkami, takimi jak: alzheimer, parkinson. Jedną z bezpośrednich przyczyn, np. choroby Alzheimera są zaniki korowe mózgu, najczęściej Wyniki badania dowodzą, że nadmierna konsumpcja alkoholu, a takżedługoterminowa abstynencja jest czynnikiem ryzyka demencji. Na podstawie przeprowadzonych analiz badacze wykazali, że osoby w średnim wieku, które powstrzymują się od picia alkoholu lub konsumują ponad 14 jednostek alkoholu tygodniowo, są bardziej narażone na znaczny Demencja starcza to choroba, która nie powinna być lekceważona i mylona z fizjologicznym procesem starzenia się organizmu. Postępujące zmiany w funkcjonowaniu mózgu sprawiają, że chory traci kontakt z otoczeniem i wymaga pomocy, jeśli chodzi o codzienne czynności. Ponadto u chorych często obserwuje się problem z nietrzymaniem moczu. Starsza demencja jest organiczną chorobą psychiczną, która przejawia się w różnych zaburzeniach poznawczych i obejmuje zaburzenia psychiczne, a także pamięć. Często ten stan łączy takie demencje: starcze, presenilny, naczyniowe, wieloczynnikowe. Będąc nabytą chorobą, przejawia się w starości. Demencja starcza przyczyny Przeczytaj też: Demencja starcza - objawy i leczenie. Jak rozmawiać z osobą cierpiącą na demencję? Osoby z demencją mają często problem z komunikacją. Na przykład nie mogą znaleźć właściwego słowa albo powtarzają się. Jeśli dodatkowo mają problem ze słuchem, mogą nie zrozumieć tego, co do nich mówisz. Jednak rozmowa Demencja starcza to termin obejmujący grupę objawów powiązanych z problemami z myśleniem i pamięcią. Demencję powodują takie choroby jak właśnie Alzheimer (uznaje się, że choroba Alzheimera stanowi przyczynę od 50 do 70 proc. wszystkich przypadków demencji), choroba Huntingtona, Parkinsona lub Creutzfeldta-Jakoba. puXDv4. Zgodnie ze swoją misją, Redakcja dokłada wszelkich starań, aby dostarczać rzetelne treści medyczne poparte najnowszą wiedzą naukową. Dodatkowe oznaczenie "Sprawdzona treść" wskazuje, że dany artykuł został zweryfikowany przez lekarza lub bezpośrednio przez niego napisany. Taka dwustopniowa weryfikacja: dziennikarz medyczny i lekarz pozwala nam na dostarczanie treści najwyższej jakości oraz zgodnych z aktualną wiedzą medyczną. Nasze zaangażowanie w tym zakresie zostało docenione przez Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia, które nadało Redakcji honorowy tytuł Wielkiego Edukatora. Sprawdzona treść data publikacji: 07:40 Konsultacja merytoryczna: Lek. Aleksandra Witkowska ten tekst przeczytasz w 3 minuty Demencja starcza to rodzaj otępienia, która kojarzy się zazwyczaj z utratą pamięci. Demencja dotyczy najczęściej osób starszych i jest zaburzeniem funkcji poznawczych. Czym objawia się demencja starcza? Jakie są przyczyny demencji starczej? Czy demencji starczej możemy zapobiec? Jak wygląda leczenie demencji starczej? Shutterstock Potrzebujesz porady? Umów e-wizytę 459 lekarzy teraz online Demencja starcza – objawy Demencja starcza – przyczyny Demencja starcza – leczenie Demencja starcza – objawy Demencja starcza powstaje na skutek zmniejszenia sprawności mózgu. Za osłabienie funkcji poznawczych odpowiada zmniejszająca się ilość komórek nerwowych. Osoba cierpiąca na demencję traci funkcję do rozpoznawania otoczenia, w którym żyje i nie potrafi w nim egzystować. Wszystko, co ją otacza staje się obce. Najbardziej charakterystycznym objawem pojawienia się demencji jest utrata pamięci. Z początku osoba cierpiąca na demencję zapomina, gdzie odłożyła klucze, telefon, czy zamknęła mieszkanie, czy opłaciła rachunki. Objawy te mogą zdarzyć się każdemu i z początku są bagatelizowane. Z czasem chory traci umiejętność uczenia się, nie rozpoznaje osób, ani rzeczy, zaczyna mieć trudności z mówieniem i liczeniem, a także traci orientację w czasie i przestrzeni. Osoba cierpiąca na demencję może rozmawiać z telewizorem, z lustrem, mieć omamy słuchowe i wzrokowe, a także różnego typu urojenia. Objawy demencji mogą powodować rozdrażnienie, drażliwość, a nawet agresję w stosunku do bliskich, których po prostu nie pamięta. Pojawia się także lęk, gdyż wszystko, co otacza osobę cierpiącą na demencję, jest nowe i nieznane. Osoba chora na demencję zmienia swoje zachowanie. Może stać się bardziej uparta, impulsywna, apatyczna, traci wcześniejsze zainteresowania i aktywność. W demencji może pojawić się niepokój ruchowy, zaburzenia łaknienia i krzyk. Demencja starcza – przyczyny Demencja starcza jest chorobą neurodegeneracyjną, do której zalicza się choroba Alzheimera, Picka i Parkinsona. Najczęstszą przyczyną demencji są zmiany typu alzheimerowskiego. Dotyczą one około 50 proc. przypadków. Nie zawsze jednak te choroby odpowiadają za demencję starczą. Przyczyną demencji starczej może być guz mózgu, uraz, infekcje, nadużywanie alkoholu, ale także długotrwały stres. Nie jest także jednoznacznie powiedziane, że demencja starcza dotyka jedynie osób w podeszłym wieku. Warto bowiem zdawać sobie sprawę, że demencja może pojawić się u ludzi młodszych. Dlatego ważne jest odpowiednie rozpoznanie i rozpoczęcie leczenia. Jeżeli problemy z pamięcią często nam dokuczają, warto skonsultować się z lekarzem. Demencja starcza – leczenie Demencja starcza jest chorobą nieuleczalną. Nie istnieje lek, który skutecznie zapobiegnie lub poradzi sobie z tą chorobą. Jedyne, co możemy zrobić to zastosować leki, które zwiększą poziom acetylocholiny. Jest to substancja przekaźnikowa w układzie nerwowym i odpowiada za procesy pamięciowe i zdolność uczenia się. Sam lek to jednak nie wszystko, co możemy zrobić. Istotne są także ćwiczenia mózgu. Mogą w tym pomóc krzyżówki, gry planszowe, łamigłówki, warcaby, szachy, gry karciane. Pomóc może także czytanie książek. Warto również stosować suplementy diety wspierające pamięć i koncentrację, np. Ginkgo biloba ekstrakt Viridian. Powyższe ćwiczenia pamięci, nie tylko wspomagają leczenie, ale są formą profilaktyki. Dzięki nim możemy zapobiec rozwinięciu się tej nieuleczalnej choroby. Na kondycję mózgu ma także wpływ dieta bogata w ryby, orzechy, ale również odpowiednia ilość snu i ruchu. Przestrzegając odpowiedniej diety, regularnie uprawiając sport i trenując mózg na co dzień, możemy zmniejszyć ryzyko demencji starczej. Przeczytaj też: To najwcześniejszy objaw demencji. Jest nietypowy i nie wzbudza podejrzeń Lecz nadciśnienie, bo zapomnisz, jak się nazywasz Alzheimer może się pojawić u czterdziestolatków. Objawy są nietypowe Treści z serwisu mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem. Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie. Potrzebujesz konsultacji lekarskiej lub e-recepty? Wejdź na gdzie uzyskasz pomoc online - szybko, bezpiecznie i bez wychodzenia z domu. demencja starcza demencja starcza objawy demencja starcza przyczyny demencja starcza leczenie demencja Demencja starcza - objawy a kolejne etapy choroby [WYJAŚNIAMY] Demencja starcza to schorzenie, któremu towarzyszy zbiór niepokojących objawów o charakterze psychicznym. Nasilające się wraz z postępowaniem choroby objawy... Tatiana Naklicka Na Węgrzech co drugiemu przewlekle choremu nie starcza na lekarstwa Co drugiemu przewlekle choremu Węgrowi nie starcza pieniędzy na lekarstwa - informuje w poniedziałek węgierski dziennik Magyar Nemzet, powołując się na najnowszy... Głuchota starcza Głuchota starcza jest konsekwencją naturalnego procesu starzenia się części nerwowej, odbiorczej, narządu słuchu. Pierwsze symptomy tego typu osłabienia słuchu... Eugeniusz Olszewski Niedobór tej witaminy może być przyczyną demencji! Demencja to nie tylko choroba osób w podeszłym wieku. Coraz częściej dotyka też młodsze osoby. Niestety, na razie nie ma skutecznego lekarstwa, które pomogło by z... Joanna Murawska Opieka nad osobą z demencją - poradnik dla opiekuna seniora Słowo “demencja” opisuje grupę objawów, które mogą obejmować utratę pamięci, kłopoty z myśleniem, zaburzenia mowy. Często towarzyszą im zmiany nastroju, percepcji... Justyna Dereń Prosty test na demencję Opracowany przez brytyjskich naukowców algorytm wykorzystujący podstawowe dane, jakimi dysponują lekarze ogólni, pozwoli ocenić zagrożenie demencją u pacjentów. Sarah Knapton | Daily Telegraph Opieka nad osobą z demencją ma ogromny wpływ na opiekunaWpływ emocjonalny na opiekunaPozytywny wpływ emocjonalny na opiekunaNegatywny wpływ emocjonalny na opiekunaOgólny wpływ na opiekuna zajmującego się chorym na demencjęDodatkowe problemy występujące w nieformalnej opieceWpływ ekonomiczny na opiekunaDemencja starcza – jak sobie radzić?Jak komunikować się z pacjentem cierpiącym na demencję?Demencja starcza – jak postępować z chorym, który ma problemy z jedzeniem?Demencja – jak postępować gdy chory przyjmuje mniej jedzenia niż dotychczas?Jak pomóc osobie z demencją starczą w jedzeniu? Starsze osoby cierpiące na demencję w dużej mierze są zależne od wsparcia, miłości oraz pomocy rodziny i opiekunów. Aby móc właściwie opiekować się osobą z demencją, opiekun musi być obdarzony dużą dozą empatii, cierpliwości i byłoby idealnie, gdyby posiadał już doświadczenie w opiece nad osobą z demencją. Opieka nad osobą z demencją ma ogromny wpływ na opiekuna Opieka nad chorym z demencją starczą odbija się we wszystkich sferach życia opiekuna. Przede wszystkim ma wpływ na sferę socjalną, fizyczną i psychiczną. Może również wpływać na ekonomiczną część życia, co jest bardzo częste zwłaszcza w przypadku nieformalnych opiekunów. Tacy opiekunowie – najczęściej członkowie rodziny – są jeszcze bardziej obciążeni negatywnym wpływem opieki nad osobą chorującą na demencję. Wielu nieformalnych opiekunów ma poza opieką pełnoetatową pracę, co w połączeniu z opieką nad chorym po godzinach pracy sprawia, że codzienne życie takiego opiekuna nie należy do łatwych. Wpływ emocjonalny na opiekuna Według badań naukowych, opieka nad osobą z demencją może mieć zarówno pozytywny, jak i negatywny wpływ na opiekuna. Pozytywny wpływ emocjonalny na opiekuna Poczucie bycia potrzebnym Większa samoświadomość Rozwój osobisty i duchowy Satysfakcja z niesienia pomocy potrzebującym Negatywny wpływ emocjonalny na opiekuna Mieszkanie z pacjentem chorym na demencję oznacza podwyższony poziom stresu podwyższone ryzyko zachorowania na depresję u rodzinnych nieformalnych opiekunów jest możliwość wystąpienia syndromu zwanego “carer burden”, czyli „brzemię opiekuna” – czyli rodzaj poczucia ciągłego obciążenia psychicznego opieką nad osobą chorą. Jest to rodzaj stresu związany z faktem bycia opiekunem i nieustającego wrażenia, że jest się odpowiedzialnym za osobę pozostającą pod opieką możliwość wystąpienia problemów ze snem, które mogą przerodzić się w bezsenność Ogólny wpływ na opiekuna zajmującego się chorym na demencję Permanentny stres związany z opieką nad osobą chorą na demencję może negatywnie wpływać również na ciało opiekuna. Długotrwały stres jest bardzo niebezpieczny dla opiekunów. Na co może wpłynąć taki długotrwały stres: Może wpłynąć na system odpornościowy Przyczynia się do rozwoju nadciśnienia Jest odpowiedzialny za podwyższone ryzyko zachorowania na choroby układu krążenia Powyższe choroby stwarzają duże zagrożenie dla organizmu. Problem może być jeszcze poważniejszy w przypadku opieki domowej nad pacjentem, który jest krewnym opiekuna – taki opiekun jest jeszcze bardziej narażony na wystąpienie wyżej wymienionych negatywnych skutków zdrowotnych sprawowania opieki nad chorym na demencję. Dodatkowe problemy występujące w nieformalnej opiece Wpływ ekonomiczny na opiekuna Koszt całkowity opieki nad osobą z demencją to nie tylko pieniądze wydane bezpośrednio na opiekę, ale w przypadku nieformalnych opiekunów, to również czas, który opiekun spędza z osobą pozostającą pod jego opieką. Zdarza się, że opiekunowie rodzinni muszą zaprzestać wykonywania pracy zarobkowej (np. przechodzą na wcześniejszą emeryturę). Taki dochód utracony również zalicza się do kosztów związanych z opieką. Demencja starcza – jak sobie radzić? Opieka nad osobą z demencją niesie za sobą wiele wyzwań. Demencja może objawiać się utratą pamięci, problemami w komunikacji czy ogólną dezorientacją. Mogą to być różne problemy, dlatego też nie ma jednej łatwej wskazówki lub rady na temat tego, jak opiekować się osobą chorą na demencję. Można jednak stwierdzić, że przestrzeganie pewnych uniwersalnych zasad dotyczących opieki nad osobą z demencją może bardzo ułatwić codzienne zmagania opiekuna. Demencja – jak się opiekować? Cierpliwość jest cnotą. Dla pacjentów cierpiących na demencję zwykłe sprawy dnia codziennego mogą być dużym utrudnieniem. W związku z tym opiekun powinien być dla nich ułatwieniem. Powinien on rozumieć, że pewne czynności i pozornie łatwe sprawy są dla nich trudniejsze i wymagają więcej czasu. Tacy chorzy potrzebują cierpliwego opiekuna, który będzie ich traktował z szacunkiem. Prostota jest najlepsza. Opiekun osoby z demencją powinien zadbać, aby środowisko, w którym żyje podopieczny było spokojne i tak proste, jak to tylko możliwe. Należy ograniczyć wszelkie możliwe czynniki rozpraszające. Atmosfera powinna być spokojna. Można na przykład włączyć bardzo delikatną muzykę, użyć delikatnego odświeżającego zapachu w pomieszczeniu oraz zadbać by oświetlenie było delikatne i nie za mocne. Mów prosto i wyraźnie. W przypadku opieki nad chorymi z demencją jedynie proste i precyzyjne komunikaty są efektywne, szczególnie w późniejszych stadiach rozwoju choroby. Czasem zwykła obecność może zmienić wszystko. Staraj się utrzymywać miłą atmosferę podczas opieki nad osobą cierpiącą na demencję. Jeśli to możliwe, staraj się rozśmieszać podopiecznego. Nie bez powodu mówi się, że śmiech to najlepsze lekarstwo na wszystko. Jak komunikować się z pacjentem cierpiącym na demencję? Komunikacja z osobą chorą na demencję jest bardzo różna od komunikacji z osobą zdrową. Opiekun musi być cierpliwy I mieć świadomość, że chory może miewać lepsze i gorsze dni. Osoba pozostająca pod opieką powinna czuć się bezpiecznie, co znacznie ułatwi dialog. Komunikacja powinna być jasna, prosta i krótka. Opiekun powinien powtarzać niezrozumiałe fragmenty swojej wypowiedzi tyle razy, ile jest to potrzebne. Może się powiem zdarzyć, że rozmówca cierpiący na demencję nie zrozumie wypowiedzi, nawet jeśli dotyczy czegoś co wydarzyło się przed chwilą, ponieważ po prostu zapomni co się stało. Trzeba to mieć na uwadze i cierpliwie podchodzić to tego typu sytuacji. Opiekun nie powinien zadawać pytań, które mogą w pewien sposób sprawdzać pamięć krótkotrwałą chorego. Ta pamięć jest bowiem silnie skorelowana z demencją. Dlatego też pytania typu: “pamiętasz kto odwiedził nas wczorajszego wieczora?” mogą skutkować jedynie odpowiedzią “nie” oraz poczuciem upokorzenia podopiecznego Należy za wszelką cenę unikać tego typu sytuacji. Nie jest także zalecane używanie sarkazmu czy ironii. Osoba cierpiąca na demencję z pewnością nie zrozumie tego typu przekazu i może on wprowadzić tylko niepotrzebny zamęt. W najgorszym razie osoba z demencją może się po prostu poczuć urażona lub zraniona. Demencja starcza – jak postępować z chorym, który ma problemy z jedzeniem? Problemy z jedzeniem bardzo często występują wśród osób chorych na demencję. Dlaczego jednak do tego dochodzi? Dlaczego chorzy przestają jeść lub mają problem z jedzeniem? To może być spowodowane ogólnym osłabieniem, kiedy to mięśnie odpowiedzialne za przełykanie stają się słabe i uniemożliwiają swobodne połykanie. Wówczas mózg nie kontroluje przełykania właściwie. Przełykanie może być wówczas utrudnione albo całkowicie uniemożliwione. Dodatkowe problemy, jak pleśniawki, afty czy drobne rany w jamie ustnej mogą dodatkowo wpłynąć na pogorszenie funkcji jedzenia. Demencja – jak postępować gdy chory przyjmuje mniej jedzenia niż dotychczas? Pierwszą, najważniejszą zasadą w przypadku żywienia chorych na demencje jest to, aby chory jadł samodzielnie tak długo, jak to tylko jest możliwe, nawet jeśli są to małe porcje. Normalne jedzenie spożyte w sposób tradycyjny jest zawsze lepsze od żywienia przez sondę. Tego typu mechaniczne żywienie powinno być używane tylko w wypadkach, gdy nie ma już innego wyjścia i chory nie jest w stanie nic spożyć samodzielnie. Zakładanie sondy czy aplikowanie kroplówek to zawsze stress dla chorego. A chory na demencję w szczególności bardzo się stresuje, ponieważ niejednokrotnie nie rozumie co się z nim dzieje i że takie procedury mają na celu ułatwienie mu życia. Chory może uznać, że ktoś chce mu zrobić krzywdę. Często zdarza się zatem, że osoby podłączone do sondy próbują wyrwać sobie rurki doprowadzające i nie przyjmują tego typu pomocy. Zauważono, że sposób odżywiania osoby chorej na demencję wpływa na długość jej życia. Jedna trzecia pacjentów z zaawansowaną demencją, którzy mają podłączoną sondę żywieniową, umiera w ciągu miesiąca od jej założenia. Wydaje się zatem, że tradycyjne odżywianie, nawet w formie bardzo małych porcji, jest dużo lepsze niż wspomagane żywienie. Jak pomóc osobie z demencją starczą w jedzeniu? Żywienie I karmienie osób cierpiących na demencję, zwłaszcza w bardziej zaawansowanych stadiach choroby, może być bardzo trudne. Poniższe wskazówki mogą pomóc w zachęceniu chorego do jedzenia. Daj osobie chorej wystarczająco dużo czasu na posiłek. Ponieważ osoby chore na demencję mogą mieć problem z przełykaniem, powinno się dać im wystarczająco dużo czasu na swobodne spożycie posiłku. Należy im również przypominać, aby przełykali pokarm powoli, aby uniknąć zakrztuszenia się czy problemów z przełykaniem. Znajdź ciche miejsce do spożycia posiłków, ogranicz czynniki rozpraszające. Miejsce, w którym osoba chora spożywa posiłek powinno być ciche i znajdować się z dala od popularnych „rozpraszaczy” typu telewizja czy głośna muzyka. Serwuj tylko proste posiłki. Posiłki wielodaniowe i skomplikowane nie mają w przypadku osoby chorej na demencję większego sensu. Wiele dań może po prostu wyglądać na bardzo skomplikowany posiłek lub może po prostu przytłaczać. Podawaj choremu po jednym posiłku, dopiero jak skończy, można mu podać np. drugie danie lub deser. Bądź otwarty na zmiany preferencji żywieniowych i ulubionych czy nielubianych dań. Osoba cierpiąca na demencje może nagle całkowicie zmienić swoje preferencje żywieniowe i może z dnia na dzień przestać lubić ulubioną potrawę czy nagle uwielbiać coś, czego jeszcze niedawno po prostu by nie ruszyła. Trzeba mieć tego świadomość i cierpliwie podchodzić do tego typu zmian. Upewnij się, że posiłek ma odpowiednią temperaturę. Osoba, która cierpi na demencję czasem nie jest w stanie stwierdzić czy posiłek jest ciepły, czy zimny. Dlatego przed podaniem trzeba sprawdzić temperaturę dania, aby zapobiec ewentualnym poparzeniom jamy ustnej czy uniemożliwić zjedzenie za zimnej potrawy. Używaj kontrastów na stole. Może się to wydawać dziwne, ale dla osoby cierpiącej na demencję odróżnienie dania od talerza czy talerza od podkładki lub stołu może być niezwykle trudne. Dlatego opiekun powinien zadbać o to, by jedzenie łatwo było odróżnić od talerza, np. poprzez użycie talerza w jaskrawym kolorze czy kontrastującego obrusu. Upewnij się, że podopieczny jada odpowiednią ilość posiłków. Osoba cierpiąca na demencję może albo chcieć unikać jedzenia danego posiłku, albo wręcz odwrotnie – może chcieć jeść ten sam posiłek (np. śniadanie) kilka razy, ponieważ nie pamięta dokładnie, kiedy ostatnio jadła. W gestii opiekuna leży dopilnowanie, by podopieczny zjadł odpowiednią ilość posiłków: by nie jadł ich ani za dużo, ani nie pomijał żadnego. Ekspert medyczny artykułu Nowe publikacje Demencja starcza u kobiet i mężczyzn: objawy, których należy unikać хCała zawartość iLive jest sprawdzana medycznie lub sprawdzana pod względem faktycznym, aby zapewnić jak największą dokładność faktyczną. Mamy ścisłe wytyczne dotyczące pozyskiwania i tylko linki do renomowanych serwisów medialnych, akademickich instytucji badawczych i, o ile to możliwe, recenzowanych badań medycznych. Zauważ, że liczby w nawiasach ([1], [2] itd.) Są linkami do tych badań, które można kliknąć. Jeśli uważasz, że któraś z naszych treści jest niedokładna, nieaktualna lub w inny sposób wątpliwa, wybierz ją i naciśnij Ctrl + Enter. Epidemiologia Przyczyny Patogeneza Objawy Gradacja Komplikacje i konsekwencje Diagnostyka Leczenie Z kim się skontaktować? Zapobieganie Prognoza Wiele osób starszych z wiekiem stopniowo zmniejszało zdolności umysłowe, utratę umiejętności. Analizując objawy, lekarz może postawić rozczarowującą diagnozę - otępienie starcze lub, bardziej precyzyjnie, demencję starczą. Dlaczego niektórzy starzy ludzie rozwijają taką chorobę i postęp, a inni jej unikają? Czy można w jakiś sposób pomóc bliskiej osobie cierpiącej na demencję? Jak zachowywać się wobec tubylców, gdzie wziąć siłę i cierpliwość, opiekując się chorym staruszkiem? Mówiąc o demencji starczej, lekarze zawsze mają na myśli bolesne, narastające zaburzenie psychiczne u osoby starszej. Zaburzenie to we wszystkich przypadkach komplikują inne stany patologiczne: zatrzymują się procesy poznawcze, krytyczne myślenie zanika, mechanizmy aktywności mózgu i centralnego układu nerwowego zostają zakłócone. Starzy ludzie, cierpiący na demencję starczą, doświadczają trwałej degradacji funkcjonalności mózgu. [1], [2], [3], [4], [5], [6] Epidemiologia Liczba osób starszych cierpiących na demencję starczą jest stale zwiększana. Jak dotąd, według różnych źródeł, od 24 do 36 milionów ludzi na świecie zdiagnozowało demencję starczą. Eksperci obliczyli, że jeśli wskaźnik zapadalności nie spadnie, to po dwóch dekadach choroby będzie trzy razy więcej. Według statystyk krajowych pacjenci z otępieniem starczym stanowią od 5 do 10% wszystkich osób starszych, a po 80 latach patologię stwierdza się u 20% osób w podeszłym wieku. Pierwsze objawy choroby zaczynają martwić się około 65-78 lat, podczas gdy kobiety częściej (około 2-3 razy). [7], [8], [9], [10], [11], [12], [13], [14], [15], [16], [17], [18] Obecnie specjaliści nie potrafią precyzyjnie odpowiedzieć na pytanie o przyczyny rozwoju demencji starczej. Dlatego powszechnie uważa się, że spowolnienie procesów mózgowych zależy od wielu czynników - i najprawdopodobniej od ich połączenia. Pierwszym oczywistym czynnikiem jest dziedziczna predyspozycja. Przez długi czas naukowcy obserwowali związek: demencja rozwija się częściej u pacjentów, których bezpośredni krewni również cierpią z powodu tej patologii. Kolejnym czynnikiem jest zależna od wieku zmiana zdolności obronnej układu odpornościowego. Z powodu tej zmiany w ciele syntetyzowane są specjalne związki autoimmunologiczne, zdolne do niszczenia struktur mózgu. Inne czynniki ryzyka odgrywają istotną rolę: patologie somatyczne (np. Miażdżyca naczyń mózgowych); Zakaźne procesy zapalne (w szczególności neuroinfekcje są niebezpieczne, takie jak zapalenie opon mózgowych, zapalenie mózgu, uszkodzenie syfilityczne mózgu itp.); onkopatologia; każde przewlekłe zatrucie (w tym nadużywanie alkoholu); uraz głowy w anamnezie; silny stres, uraz psychiczny. [19], [20], [21], [22], [23], [24], [25] Patogeneza Mechanizmy powstawania demencji starczej są bardzo złożone. Punktem wyjścia jest brak funkcjonalności w strukturach podwzgórzowych - przede wszystkim odpowiedzialnych za regulację procesów metabolicznych i endokrynologicznych w organizmie (przysadka). W wyniku zaburzonej równowagi hormonów, funkcja większości narządów zmienia się, pojawia się negatywny wpływ na mózg, w wyniku czego jego struktury stają się bezbronne wobec ogromnej liczby czynników zewnętrznych. Można powiedzieć, że nawet niewielki uraz psychiki lub stresu domowego może podważyć wyższą aktywność nerwową osób predysponowanych do tej choroby. Rozwój demencji starczej następuje w ciągu kilku lat, podczas których umierają komórki nerwowe odpowiedzialne za procesy umysłowe i intelektualne oraz jakość adaptacji społecznej. Pacjent traci pamięć, zdolność uczenia się pogarsza się, zdolność logicznego myślenia znika. Co więcej, nic nie interesuje, cierpi możliwość samoobsługi. Zgodnie z cechami morfologicznymi demencji starczej pod wpływem procesów zanikowych masa i objętość mózgu zmniejszają się. Takie procesy równomiernie wpływają na wszystkie struktury mózgu: ekspansję komór i bruzd, zaostrzenie żyroskopu na tle zachowania ogólnych proporcji. Komórki nerwowe wydają się kurczyć, stają się mniejsze, ale kontury się nie zmieniają. Procesy neuronów przestają istnieć: w procesie złuszczania są zastępowane przez tkankę łączną. W przypadku otępienia starczego typowe jest pojawienie się wielu zaokrąglonych ognisk martwicy, z brązową jednorodną substancją wyśrodkowaną na środku i nitkowatymi formacjami wzdłuż krawędzi. Podobne struktury patologiczne nazywane są uszkodzeniami wymiotów i starczych blaszek miażdżycowych. [26], [27], [28], [29], [30], [31], [32], [33], [34], [35], [36], [37] Objawy demencja starcza Demencja starcza rozwija się tak wolno, że nie zawsze jest możliwe jednoznaczne wskazanie pierwszych objawów choroby. Pierwsze "dzwony" często nie rzucają się w oczy, nie zwracają uwagi lub nie są traktowane poważnie. Jedyne charakterystyczne objawy we wczesnych stadiach choroby są zauważalne tylko w diagnostyce MRI mózgu. Ogólna symptomatologia demencji starczej obejmuje wiele różnych stanów, które manifestują się w zależności od przebiegu patologii. Na przykład najczęstsze objawy to: Charakter pacjenta jest nieco grubszy: na przykład wcześniej ekonomiczny staruszek nagle ujawnia oczywiste skąpstwo. Pacjent coraz częściej odkłada słuchawkę w ostatnim czasie, nie próbując nawet przystosować się do obecnego okresu. Jest mu wygodniej myśleć "w dawny sposób", mówić i robić "starą drogą". Z czasem ten "konserwatyzm" staje się przesadzony. We wczesnym stadium demencji człowiek coraz bardziej angażuje się w przykazania, moralizując, już trudno jest nawiązać z nim dialog, a co dopiero mówić. Pacjent staje się samolubny, bliski egocentryzmu. Jego zainteresowania są zminimalizowane, pragnienie angażowania się w coś nieznanego i nowego jest stracone. Pogorszenie uwagi, utrata zdolności analizy i introspekcji. Myśląca aktywność staje się wzorem, traci się obiektywizm. Osobni pacjenci w tym okresie charakteryzują się goryczą, bezdusznością, nieposłuszeństwem, konfliktem, nietaktem, urazą. Inni, wręcz przeciwnie, stają się nieostrożni, zbyt miękcy, rozmowni, a nawet śmieszni. Często dochodzi do utraty granic moralnych, zasady moralne są odrzucane. Typowa jako aseksualność i perwersja percepcji seksualnej. Pamięć jest bardzo dotknięta. Charakterystyczne jest, że pacjenci doskonale pamiętają wydarzenia z "dawno minionych dni", ale zapominają o wszystkim, co wiąże się z dzisiejszym dniem. Stary człowiek, cierpiący na demencję, może zapomnieć o swojej lokalizacji, stracić tymczasową orientację. Ma halucynacje, które akceptuje bezwarunkowo jako rzeczywistość (nie ma sensu udowadniać mu niczego w takiej sytuacji). W stosunku do ich rdzennych mieszkańców, pacjenci często zaczynają wykazywać brak motywacji agresji: wyrażają podejrzenia, oskarżenia. Objaw ten zwykle staje się najcięższy dla krewnych pacjenta. W późnych stadiach demencji starczej są dołączone objawy neurologiczne: reakcja uczniów na światło pogarsza się; zanik mięśni; jest małe drżenie palców i dłoni; kroki się skracają, chód staje się "tasowaniem" pacjent traci na wadze; pojawiają się oznaki obłędu. Choroba Alzheimera i otępienie starcze Demencja to szereg zaburzeń neurodegeneracyjnych, które obejmują wiele podobnych patologii. Różnice te tłumaczy się porażką różnych oddziałów mózgu, a także różnymi manifestacjami klinicznymi i przyczynami. Tak więc, zgodnie z lokalizacją głównego kierunku zmian zwyrodnieniowych, istnieją takie warianty demencji: Otępienie korowe, które jest spowodowane uszkodzeniem kory mózgowej. Do tego typu należą otępienie alkoholików, choroba Alzheimera. Podobne patologie są związane z utratą pamięci i zaburzeniami poznawczymi. Demencja podkorowa jest spowodowana uszkodzeniem struktur podkorowych, które występują u pacjentów z chorobą Parkinsona, chorobami Huntingtona itp. Typowymi oznakami wymienionych patologii są spowolnienie umysłowe, zaburzenia motoryczne. Demencja mieszana oznacza uszkodzenie zarówno struktur korowych, jak i podkorowych. W tym przypadku kliniczny obraz patologii ma charakter łączny. Typową chorobą wariantu mieszanego jest otępienie naczyniowe. Otępienie wieloogniskowe jest najbardziej agresywnym rodzajem patologii. Choroba charakteryzuje się powstawaniem wielu zmian chorobowych w praktycznie wszystkich obszarach mózgu, co objawia się wszystkimi dobrze znanymi objawami zaburzeń neurodegeneracyjnych. Przykładem tej opcji jest choroba Creutzfeldta-Jakoba. Jeśli weźmiemy pod uwagę takie pojęcia, jak otępienie starcze, demencja, to są to podobne nazwy dla wszystkich tych samych patologii neurodegeneracyjnych, reprezentowanych przez wyżej wymienione choroby i zespoły. [38], [39], [40], [41] Gradacja W medycynie istnieją trzy etapy związane z otępieniem starczym: Na łatwym etapie degradacja w sferze zawodowej jest typowa, utrata umiejętności społecznych i interesów. Jednak te czynniki z reguły nie zwracają na siebie uwagi i nie wpływają jeszcze na jakość życia pacjenta. W fazie środkowej pacjent wymaga już nadzoru zewnętrznego i nadzoru. Osoba ma problemy z orientacją przestrzenną i pamięcią. Złożoności mogą pojawić się nawet w życiu codziennym - na przykład podczas korzystania z banalnych urządzeń gospodarstwa domowego. Poważnemu etapowi towarzyszy pogorszenie wszystkich poprzednich objawów. Starzec, który cierpi na demencję starczą, już potrzebuje systematycznej opieki, ponieważ sam nie jest w stanie poradzić sobie z niczym. Sam nie może już jeść, myć ani zmieniać ubrania. [42], [43], [44] Komplikacje i konsekwencje Demencja starcza rozwija się stopniowo, czemu towarzyszą nowe i coraz bardziej podstępne konsekwencje: oznaki procesów degradacji zostają wzmocnione: cierpi pamięć, emocjonalna i silna wola, myślenie jest zahamowane; istnieje dezorganizacja umiejętności mówienia, pacjent mówi coraz rzadziej, często nie na miejscu; manifestacje psychotyczne rozwijają się w postaci halucynacji i stanów maniakalnych; problemy w sferze mentalnej są uzupełniane przez zaburzenia somatyczne, które z kolei najczęściej stają się przyczyną śmierci. Ogólne powikłania u pacjentów z demencją starczą mogą wyglądać następująco: Zaburzenia snu. Chorzy ludzie często wędrują w nocy, aw dzień są w stanie uśpienia; nie mogę spać przez długi czas, bez celu spędzając czas. Nadpobudliwość i agresywność. Pacjenci są agresywni, reagują na własne lęki, sytuacje fikcyjne. Taka reakcja może być spowodowana nadmiernym podejrzeniem, manią i stanami halucynogennymi. Wcześniej dobry stary człowiek może stać się złośliwy, mściwy i cyniczny. Halucynacje. Halucynacje przeszkadzają wielu pacjentom: wizje są zwykle jasne, szczegółowe. Mogą wpływać na zachowanie, ponieważ przy długich i obsesyjnych wizjach percepcja otaczającej rzeczywistości jest zakłócona. Stany urojone, uzupełnione halucynacjami i konfabulacjami. Pacjenci są zdominowani przez manię prześladowania lub obrażeń, zaburzona jest tożsamość przestrzenna i osobista ("to nie jest moje mieszkanie", "nie moja żona" itp.). Występuje nasilenie zaburzeń poznawczych. Stany depresyjne. Depresja może odwiedzić pacjenta już we wczesnych stadiach choroby, ponieważ jest to rodzaj mentalnej odpowiedzi na powstawanie problemów z pamięcią i myśleniem. Jeśli pacjent nadal ma samokrytycyzm, zaczyna odczuwać własną porażkę. Depresji mogą towarzyszyć ataki lękowe i okresy udręki i hipochondrii. Chory staje się współczujący, obolały, ospały, pozbawiony inicjatywy. Kiedy dochodzi do naruszenia snu i apetytu, dochodzi do wycieńczenia. Częsta lub długotrwała depresja pogarsza rokowanie demencji starczej, dlatego lekarze często przepisują leki przeciwdepresyjne, aby poprawić samopoczucie i jakość życia chorego starca. Urazy: siniaki, złamania. U osób starszych kości są bardziej kruche z powodu procesów osteoporozy. Nie jest tajemnicą, że starzy ludzie często cierpią z powodu braku koordynacji, a niebezpieczeństwo zranienia wzrasta wielokrotnie. W przypadku demencji starczej, zmian chodu często obserwuje się zawroty głowy. A na tle roztargnienia pacjent może spaść praktycznie na równe miejsce. Złamania u pacjentów z otępieniem starczym nie są rzadkie - takie urazy mogą unieruchomić ofiarę przez kilka miesięcy lub nawet lat. Inne nieprzyjemne powikłania demencji starczej to: utrata kontroli nad oddawaniem moczu i defekacją; pojawienie się chorób skóry, wysypki pieluszkowe i odleżyny. Utrata umiejętności higieny w demencji starczej Osoby cierpiące na demencję starczą zawsze prędzej czy później mają problemy z higieną osobistą. W wyniku upośledzenia umysłowego pacjenci zaczynają zaniedbywać procedury higieniczne. Do tego trzeba być gotowym, aby krewni zawsze uważnie monitorowali, myli pacjenta, czy robi to jakościowo. Podejście do tej kwestii powinno być możliwie jak najdelikatniejsze, aby nie urazić i nie upokorzyć już i tak podatnego na zranienie starca. Szczególnym artykułem higieny jest opieka chorego, który nie ma już kontroli nad oddawaniem moczu i wypróżnianiem. Pacjent może po prostu "zapomnieć" na czas, aby pójść do toalety lub "zgubić się" we własnym mieszkaniu w poszukiwaniu toalety. Jeśli problemy dotyczą konkretnie powyższych sytuacji, możesz spróbować znaleźć wyjście: na drzwiach do toalety powinien być przyklejony wizerunek toalety, aby dać pacjentowi orientację; Drzwi do latryny powinny być uchylone, aby uniknąć trudności z ich otwarciem; Ubrania pacjenta powinny być łatwo rozpięte i usunięte, aby podczas chodzenia do toalety nie występowały żadne problemy; niektórzy starzy mężczyźni, krótko przed bezpośrednim pragnieniem oddania moczu lub wypróżnienia, zaczynają zauważalnie się martwić, zamieszać, zmieniać swoją pozę; te objawy często pozwalają "obliczyć" moment, aby w odpowiednim czasie doprowadzić pacjenta do toalety. Na późnym etapie demencji starczej zaleca się stosowanie specjalnych pieluszek i pieluszek przeznaczonych dla osób dorosłych. [45], [46], [47], [48], [49], [50], [51], [52], [53], [54], [55] Diagnostyka demencja starcza Pomimo mnóstwa charakterystycznych objawów, nie jest tak łatwo natychmiast zidentyfikować demencję starczą u osoby starszej: funkcjonalne i organiczne zaburzenia psychiki wymagają złożonego podejścia diagnostycznego. Oczywiście podstawą właściwej diagnozy jest badanie i przesłuchiwanie pacjenta podczas wstępnej konsultacji lekarskiej. Lekarz przede wszystkim zapyta: jakie bolesne oznaki stały się powodem poszukiwania pomocy medycznej; które mogą powodować rozwój choroby (częste spożywanie alkoholu, infekcje, uraz, silny stres, przyjmowanie leków psychoaktywnych); od jakiego wieku krewni zaczęli zauważać podejrzane objawy u danej osoby; czy pacjent miał problemy z zapamiętywaniem informacji, czy zdolność wyrażania myśli była odważna, czy zachowano introspekcję i planowanie; czy są jakieś problemy w domu; czy nastrój pacjenta często się zmienia. Etap głosowania jest również ważny dla różnicowania starczej demencji z pseudodementii, oligofrenii i innych wariantów demencji. Ponadto diagnoza różnicowa obejmuje zapewnienie specjalnych psychologicznych "testów na demencję". Test Mini-Cog ocenia jakość mechanizmu pamięci krótkoterminowej oraz koordynację przestrzenno-wizualną. Czas trwania testu - nie więcej niż pięć minut. Lekarz oferuje pacjentowi zapamiętanie trzech słów o innym znaczeniu (na przykład "herbata, stół, ołówek"). Następnie pacjent rysuje tarczę zegarową ołówkiem i zaznacza czas 9:15. Następnie lekarz prosi pacjenta o wypowiedzenie trzech sugerowanych wcześniej słów. Wśród złożonych testów bardzo popularne są KSHOPS (MMSE) i BLD (FAB). KSHOPS - skala, która ocenia stan psychiczny, pozwala określić jakość mowy, uważność, pamięć, a także orientację czasową i przestrzenną pacjenta. Jakość ocenia się według punktów: jeśli pacjent otrzymuje 24 punkty lub mniej, oznacza to obecność poważnego upośledzenia funkcji poznawczych. BPD jest w stanie potwierdzić otępienie czołowe u ludzi. Jeśli pacjent otrzymuje mniej niż jedenaście punktów, diagnoza może zostać uznana za potwierdzoną. Ponadto, po przeprowadzeniu wymienionych badań, przeprowadza się test oceniający codzienną aktywność. Ta metoda obejmuje odpowiedzi na dziesięć pytań, które charakteryzują codzienne nawyki pacjenta. Jeśli osoba otrzymała mniej niż 24 punkty zgodnie z SSHRS, a następnie odpowiedziała negatywnie przynajmniej na jedno z dziesięciu pytań, wówczas lekarz bez wątpienia może ustalić diagnozę demencji starczej. Aby zweryfikować poprawność diagnozy, należy przepro- wadzić szereg dodatkowych badań: badanie krwi (ogólne kliniczne, biochemiczne); określenie równowagi hormonalnej (najpierw bada się funkcję tarczycy); analizy na obecność kiły i ludzkiego wirusa upośledzenia odporności. Diagnostykę instrumentalną w demencji starczej reprezentują takie procedury diagnostyczne: obrazowanie metodą komputerową i rezonansu magnetycznego (badany jest mózg); encefalografia; diagnostyka ultrasonograficzna naczyń mózgowych; metody tomografii emisyjnej (jedno i dwufotonowe CT); nakłucie lędźwiowe (w niektórych przypadkach). W razie potrzeby należy skorzystać z pomocy i porady wąskich specjalistów (okulista, psychiatra, endokrynolog itp.). Często konieczne jest odróżnienie otępienia starczego od pseudodementii, co jest konsekwencją przedłużonego stanu depresyjnego. Aby wyjaśnić diagnozę, należy zastosować testy psychologiczne, a także test z deksametazonem. Istota próbki jest następująca: u pacjenta z otępieniem starczym, po podaniu leku zmniejsza się zawartość kortyzolu we krwi; u pacjenta z pseudodementacją zawartość kortyzolu nadal mieści się w normalnym zakresie. Ważne jest również odróżnienie pierwotnej demencji od wtórnej demencji. Jaka jest różnica między chorobą Alzheimera a starczą demencją? Choroba Alzheimera jest w rzeczywistości początkowym etapem rozwoju starczej korowej otępienia. Możesz nazwać tę patologię, jako rodzaj demencji i rodzaj starczej demencji. Dlatego lekarze zwykle nie różnicują tych stanów chorobowych ze względu na wspólne patogenetyczne, kliniczne i terapeutyczne aspekty. [56], [57], [58], [59], [60], [61], [62], [63], [64], [65], [66], [67] Z kim się skontaktować? Leczenie demencja starcza Medycyna nie ma żadnej jedynej terapeutycznej zasady, którą można by zastosować wszędzie, by zahamować rozwój demencji starczej. Dla każdego pacjenta leczenie wybiera się indywidualnie, co łatwo tłumaczyć dużą liczbą patogenetycznych kierunków, które mogą prowadzić do takiej choroby. Oczywiście, krewni pacjenta są natychmiast ostrzegani, że demencja starcza jest uznawana za proces nieodwracalny i nie ma możliwości całkowitego wyeliminowania patologii. Szczegółowe informacje na temat metod leczenia otępień starczych znajdują się w tym artykule. Zapobieganie Wszyscy wiedzą: w celu zapobiegania chorobom układu oddechowego należy rzucić palenie, a aby zapobiec zawałowi mięśnia sercowego, należy regularnie ćwiczyć i chodzić na świeżym powietrzu. Ale czy można zapobiec rozwojowi demencji starczej? Niestety, medycyna wciąż nie jest w stanie dokładnie określić przyczyny początku choroby, dlatego nie opracowano konkretnych metod jej zapobiegania. Oczywiście głównym czynnikiem ryzyka jest wiek. Na przykład w Wielkiej Brytanii co trzeci stary człowiek, który przekroczył próg 95 lat cierpi na demencję starczą. Co mówią o tym lekarze? Ważne jest monitorowanie pracy układu sercowo-naczyniowego, minimalizując ryzyko powikłań z jego strony. Palenie powinno być porzucone raz na zawsze. Musimy walczyć z otyłością, dobrze jeść, ćwiczyć regularnie, monitorować poziom cholesterolu we krwi i poziom cukru we krwi, monitorować ciśnienie krwi. [68], [69], [70], [71], [72], [73] Prognoza Ciężki przebieg demencji starczej jest charakterystyczny dla wczesnego rozwoju choroby. Prognoza jakości jest również zależny od stopnia i jakości stała się trwałym leczenie: jeżeli pacjent starannie i regularnie bierze leki na receptę, starają się być aktywne fizycznie, terminowe odwołuje się do lekarza o innych anomalii fizycznych, dalszy przebieg choroby można uznać za stosunkowo korzystne. Całkowite zatrzymanie rozwoju demencji starczej jest dziś niemożliwe. Leczenie powinno być zrobione: dzięki temu życie starszych pacjentów będzie wygodniejsze i stabilniejsze. Ile żyć z demencją starczą? Pomimo faktu, że każdy przypadek demencji starczej jest indywidualny, istnieją również statystyki, wskaźniki, które rozważymy. Uważa się, że po rozpoznaniu otępienia pacjent żyje średnio od siedmiu do dziesięciu lat. Ale zdarzają się przypadki, gdy pacjent żył 20, a nawet 25 lat. Co może wpłynąć na długość życia osób starszych z otępieniem starczym? Przede wszystkim jest to jakość opieki nad chorym. Jeśli bliscy ludzie wykazują cierpliwość, współczucie i są gotowi w każdej chwili, aby przyjść z pomocą - wtedy w takich rodzinach pacjenci z demencją mają wszelkie szanse, aby żyć dłużej. Do innych czynników długowieczności należy przypisać aktywność fizyczną, regularne ćwiczenia rozwijające zdolności intelektualne, pełną dietę witaminizowaną. Lekarze uważają, że czynniki te mogą wpływać na oczekiwaną długość życia pacjenta z otępieniem starczym. [74], [75], [76], [77], [78], [79], [80] Niepełnosprawność w demencji starczej Demencja starcza odnosi się do nabytych chorób. Oczywiście, pacjent, który cierpi na tę chorobę, w większości przypadków nie jest w stanie nie tylko pracować, ale także angażować się w samoobsługę. Pacjent stopniowo traci praktyczne umiejętności, jego pamięć słabnie, depresja i apatia często występują, więc często wymaga zewnętrznej opieki i obserwacji. Dlatego demencja starcza jest prawdziwym powodem rejestracji niepełnosprawności. Jedyny warunek: pacjent musi wydać pełnomocnictwo, ponieważ jest mało prawdopodobne, że będzie w stanie obsłużyć rejestrację niezależnie. Niepełnosprawność jest przywłaszczona, biorąc pod uwagę rodzaj choroby i stopień niepełnosprawności. Jednak większość pacjentów z chorobą taką jak otępienie starcze, wyznacza pierwszą grupę bez okresu ważności. Wyjątkiem może być pierwszy, łagodny etap choroby. [81], [82], [83], [84], [85], [86], [87], [88] Translation Disclaimer: The original language of this article is Russian. For the convenience of users of the iLive portal who do not speak Russian, this article has been translated into the current language, but has not yet been verified by a native speaker who has the necessary qualifications for this. In this regard, we warn you that the translation of this article may be incorrect, may contain lexical, syntactic and grammatical errors. Dla wielu opiekunów – zwłaszcza członków rodziny – rozmawianie z osobą z demencją jest niezwykle trudnym zadaniem. Jednak komunikacja to konieczny element zrozumienia chorego, który umożliwia interpretację jego potrzeb i zapobieganie skrajnym reakcjom. Dlatego istotne jest, by wiedzieć jak rozmawiać z podopiecznym na co dzień, a także w jaki sposób poradzić sobie podczas rozmów o śmierci. W tym tekście postaramy się wskazać przydatne zasady ułatwiające komunikację z chorym. Demencja – co to za choroba? Podczas komunikacji z chorym ważne jest także zrozumienie, czym jest demencja i jak wpływa na mózg. Demencja nie jest jednostką chorobową a zbiorem objawów, które świadczą o postępującym obniżeniu sprawności umysłowej. Spowodowana jest ona chorobą mózgu – Alzheimerem, udarem, ciałami Levy’ego, Parkinsonem bądź innymi schorzeniami. W zależności od choroby wyróżnić można różne rodzaje demencji, które dają także odmienne objawy. Jednak wiele z nich jest wspólnych dla otępienia. To przede wszystkim problemy z pamięcią i przyswajaniem nowych informacji, trudność w wysławianiu się, zaburzenia orientacji czasowo-przestrzennej czy postrzegania rzeczywistości. Więcej o objawach i rodzajach demencji pisaliśmy w artykule Demencja starcza – objawy i rodzaje. Zmiany w mózgu powodują jednak także wyraźne problemy w komunikacji. Osoby z demencją inaczej widzą świat, z czasem tworzą własną wizję rzeczywistości, która nie jest zgodna z prawdą. Stąd częste konfabulacje, nerwowość, także agresja. Aby jednak umieć porozumiewać się z chorym, opiekun musi zdawać sobie sprawę z tego, że w tym zachowaniu nie ma złej woli ani perfidii. Dlatego nierzadko mówi się, że choroba przejmuje władzę nad człowiekiem. Jak rozmawiać z chorym na demencję? Rozpoczynając rozmowę warto pamiętać o utrzymaniu kontaktu wzrokowego i dotykowego z chorym – stając bezpośrednio przed nim, na jego poziomie. Ważne są także warunki, w których przebiega komunikacja. Im mniej bodźców, takich jak muzyka, telewizja czy inne osoby w pomieszczeniu, tym lepiej. Podopieczny jest dzięki temu w stanie skupić się na komunikacie, a nie na innych elementach. Istotne jest przede wszystkim, by nie traktować osoby chorej jak dziecka – zarówno na początkowych etapach choroby, jak i później, gdy kontakt wydaje się już całkowicie niemożliwy. Należy bowiem pamiętać, że nadal mamy do czynienia z osobą dorosłą, która może odczuwać zawstydzenie, frustracje bądź złość, gdy ktoś traktuje ją z wyższością. Dlatego na przykład zamiast używać sformułowań takich jak „pampersy dla dorosłych” mówmy „pieluchomajtki”. Komunikacja z chorym powinna być ograniczona do prostych słów i krótkich zdań. Jeśli opiekun chce, by podopieczny usiadł i zjadł, warto rozdzielić te dwa komunikaty, najpierw mówiąc „usiądź” natomiast dopiero po tym „zjedz proszę”. W ten sposób osoba z demencją otrzymuje proste polecenia, które łatwiej jej wykonać. To samo dotyczy pytań – najlepiej ograniczyć się do jednej, konkretnej odpowiedzi: tak bądź nie. Dlatego wskazane jest zadawanie pytań zamkniętych („Czy zjesz zupę?” zamiast „Co chcesz zjeść?”). Zadaniem opiekuna jest także zachowanie spokoju, przede wszystkim w skrajnych sytuacjach. Osoby z demencją nierzadko mogą bowiem zachowywać się agresywnie, krzyczeć i przeklinać podczas rozmowy, w takcie której czują się niekomfortowo. Chociaż może się to wydawać trudne, łagodny tembr głosu może być ważniejszy, niż wypowiadane słowa. Więcej na ten temat pisaliśmy w artykule Dlaczego osoby z demencją krzyczą? Jak radzić sobie z agresją? Rozmowa z chorym powinna być sposobem na utrzymanie więzi, zapewnienie mu poczucia bezpieczeństwa i zaufania do opiekuna. Dlatego jeśli podopieczny zaczyna opowiadać historie ze swojej młodości bądź nawiązywać kontakt w inny sposób, warto podtrzymać tę rozmowę, nie przerywać choremu i nie dokańczać za niego zdań. Nawet jeśli pewne informacje nie są zgodne z prawdą, wskazywanie tego nie ma sensu – osoba z demencją nie jest już w stanie przyswajać nowych informacji, nie zapamięta tego, a może poczuć się z tym faktem źle. Nierzadko chory nie jest w stanie komunikować własnych potrzeb. Dlatego opiekun powinien wychodzić z inicjatywą – zarówno w kwestiach związanych z emocjami, jak i fizycznością. Niektóre problemy muszą być zatem rozwiązywane przez opiekuna bez rozmowy, bez pytań. Odpowiednim przykładem może być dyskomfort związany mokrym wyrobem chłonnym, z którego chory korzysta. Podopieczny może nie dać po sobie poznać, że noszone przez niego pieluchomajtki powinny zostać zmienione. Dlatego osoba bliska powinna w sposób dyskretny sprawdzić stan wyrobu chłonnego – nie wywołując przy tym wstydu chorego. Intuicja oraz zdolność obserwowania są niezwykle ważnym elementem komunikacji z osobą z demencją. Demencja a śmierć Rozmowy o śmierci nie są łatwe, zwłaszcza dla opiekunów rodzinnych, którzy przez cały czas choroby starają się pogodzić z utratą bliskiej osoby – rodzica czy małżonka. Jednak osoby chore, na etapie, w którym zdają sobie sprawę ze swojego stanu, mogą w pewnym momencie odczuwać dużą potrzebę uporządkowania wszystkich swoich spraw. Jeśli zatem bliska osoba z demencją pragnie zacząć rozmawiać o odchodzeniu, należy uszanować jej zdanie, nie próbować odwodzić jej od tego, ani nie twierdzić, że na tego typu dyskusje przyjdzie jeszcze czas. Rozmowa jest jednym z elementów godzenia się ze swoim losem, co w przypadku demencji jest tak samo istotne jak przy innych śmiertelnych chorobach. Dlatego warto pamiętać o tym, że w takich sytuacjach tematy tabu nie istnieją. Zadaniem opiekuna jest zarówno wysłuchanie podopiecznego, jak i pomoc w poradzeniu sobie z kwestiami czysto emocjonalnymi, ale także formalnymi. Chory może przecież chcieć uporządkować kwestie prawne i finansowe. Świadomość, że wszystko jest gotowe na jego odejście może powodować poczucie bezpieczeństwa i komfortu, być pocieszające. Dlatego podejście do tego typu rozmów ze spokojem i gotowością do pomocy jest najlepszym działaniem. Rozmowa z osobą z demencją może wydawać się zadaniem trudnym, a na późniejszym etapie wręcz niemożliwym. Jednak odpowiednie podejście do podopiecznego, chęć wysłuchania go oraz cierpliwość są w stanie pomóc w codziennym komunikowaniu się z chorym. Zdrowe zakupy Spis treści Marzenie o dożyciu sędziwego wieku często ustępuje miejsca koszmarnym wizjom wegetacji ze starczym otępieniem. Chcielibyśmy żyć długo, ale tylko świadomie, ciesząc się dobrym zdrowiem i czerpiąc radość z każdego dnia, aż do późnej starości. Czy to możliwe? Liam Drew - autor publikacji naukowych, neurobiolog prowadzący badania na uniwersytecie College London - daje nam taką nadzieję. Jego opowieść zaczyna się od wspomnień z dzieciństwa: - Mój dziadek ze strony ojca zmarł krótko przed moim urodzeniem. Jego niezwykłe monologi były dla słuchaczy fascynujące. Dziadek, weteran I wojny światowej, miał naturę głośną i hałaśliwą, co ujawniało się, gdy odwiedzali go kumple, z którymi lubił wypić i powspominać okrutne sceny z bitew. Hołdował starodawnemu modelowi rodziny, więc wszystko kręciło się wokół niego i jego opowieści. Ojciec zapamiętał dziadka jeszcze z innej strony - jako smutnego, siedzącego w otępieniu staruszka, który nie był w stanie samodzielnie nic zrobić - właśnie tak wyglądy jego ostatnie dni. Kiedy pytałem ojca o szczegóły, mówił, że dziadek siedział w milczeniu i ciągle próbował napić się herbaty z pustej filiżanki. Nie zważał na nic, nic nie było go w stanie zainteresować. Moi rodzice wolą nie relacjonować dokładnie choroby dziadka. Mama twierdzi, że 40 lat temu po prostu nie mówiło się w ogóle o demencji - wspomina Liam Drew. Dziś natomiast na temat demencji wiele się dyskutuje. Długość naszego życia stale wzrasta - ta tendencja jest wyraźnie zauważalna zwłaszcza teraz, gdy w jesień życia wchodzą roczniki wyżu demograficznego. W krajach zachodnich mówi się nawet o zbliżającym się "tsunami demencji". O tym, jak istotną kwestią jest rozwiązanie tego problemu, może świadczyć fakt, że poświęcono mu ubiegłoroczny szczyt grupy G8 w Londynie. Osiem najbogatszych krajów świata zawarło porozumienie dotyczące koordynacji wysiłków w dziedzinie prac badawczych na temat demencji. Epidemia otępienia starczego stanowi ogromne obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej; np. w Wielkiej Brytanii roczny koszt opieki nad osobą z demencją przekracza już przeciętne wynagrodzenie. Także z punktu widzenia takiej osoby perspektywa długiego życia w stanie otępienia starczego traci urok. Nie poddawajmy się jednak czarnowidztwu - ponieważ istnieje szansa, że hipoteza zakładająca, iż ludzie będą popadać w demencję w dalszym ciągu w takim samym tempie jak dotychczas, okaże się fałszywa. To prawda, że podeszły wiek jest głównym czynnikiem ryzyka demencji, ale istnieje coraz więcej dowodów na to, że w krajach rozwiniętych zachorowalność na otępienie starcze spada. Coraz rzadsze przypadki demencji Średnia długość życia mieszkańców krajów zachodnich wzrasta, co pociąga za sobą konieczność zapewnienia wszystkim osobom z demencją należytej opieki. Trzeba więc odpowiednio planować wydatki na ten cel i tak organizować system opieki społecznej, aby mógł sprostać coraz większej przewidywanej liczbie osób z demencją. Na szczęście, mimo ogólnej tendencji wzrostowej, wydaje się, że indywidualne ryzyko każdego z nas związane z zachorowaniem na demencję się zmniejsza. To pierwsza dobra wiadomość w historii leczenia tego schorzenia! Co sprawia, że liczba zachorowań na otępienie maleje? Czy można znaleźć skuteczny sposób, aby procent osób z demencją radykalnie się zmniejszał? - Myślę, że mamy pewne podstawy do umiarkowanego optymizmu - twierdzi epidemiolog Kaare Christensen z uniwersytetu w Odense w Danii, który prowadzi badania w tym zakresie. - Wydaje się, że drzemie w nas ogromny potencjał dalszego rozwoju mózgu, jeśli tylko nie będziemy działać na niego destrukcyjnie - podkreśla. - To, jak funkcjonują nasze umysły w starszym wieku, jest głównym wyznacznikiem jakości naszego życia. Niewielkie ograniczenie zdolności poznawczych stanowi niemal nieuniknioną część starzenia. Większość ludzi doświadcza nieznacznego ubytku sprawności umysłowej. Chociaż jest to frustrujące, nie ma większego wpływu na ich życie codzienne. Jeśli ten spadek jest większy niż zwykle, ale osoba może funkcjonować samodzielnie, bez stałej pomocy - jest to klasyfikowane jako łagodne zaburzenie poznawcze. Może ono przejść w stan wysokiego ryzyka progresji, aż do otępienia włącznie. Demencja następuje wówczas, gdy mamy do czynienia z ogólnym rozpadem intelektu i osobowości, brakiem pamięci i kontroli emocjonalnej. Dla wielu z nas to najbardziej przerażająca perspektywa, coś poniżającego dla tego, kogo dotyka, a także bolesnego dla rodziny i otoczenia. Aż około dwóch trzecich przypadków demencji powoduje choroba Alzheimera. Choroba Alzheimera - to najczęstsza postać otępienia. Jest nieuleczalną i postępującą chorobą neurodegeneracyjną prowadzącą do śmierci pacjenta. Opisał ją po raz pierwszy niemiecki neuropatolog Alois Alzheimer. W 1906 roku choroba została nazwana jego nazwiskiem. Diagnoza stawiana jest na podstawie testów oceniających zachowanie i zdolności podejmowania życiowych decyzji, a następnie często wykonywane jest neuroobrazowanie za pomocą rezonansu magnetycznego. Z postępem choroby pojawić się mogą takie objawy, jak splątanie, drażliwość, agresja, wahania nastroju, trudności językowe, utrata pamięci długotrwałej. Chorzy stopniowo tracą funkcje życiowe, wyłączają się z życia rodzinnego i społecznego. Choroba prowadzi do śmierci, a średnia długość życia po postawieniu diagnozy wynosi ok. 7 lat. Mniej niż 3% chorych przeżywa ponad 14 lat. Przyczyny choroby Alzheimera są wciąż słabo poznane. Obecnie możliwe jest jedynie leczenie objawowe. W przebiegu choroby Alzheimera dochodzi do gromadzenia się w mózgu określonego białka (beta-amyloidu) prowadzącego do obumierania komórek mózgu - neuronów, a także do nieznacznego zmniejszenia rozmiarów mózgu oraz do powstawania charakterystycznych splotów włókien nerwowych - widoczne w badaniu metodą MRI (rezonans magnetyczny). Kolejną przyczyną demencji może być tzw. otępienie naczyniowe. Powstaje ono w wyniku tworzenia się w naczyniach mózgowych skrzeplin. Są one zwykle zbyt małe, aby pacjent odczuwał ich skutki, z czasem jednak z ich powodu dochodzi do wyłączenia dużego obszaru mózgu, a wtedy objawy demencji stają się odczuwalne. Mechanizm i przyczyny powstawania tych małych zmian chorobowych są identyczne jak w przypadku udaru i krótkotrwałego niedokrwienia mózgu - naczynia krwionośne stają się kruche i często dochodzi w nich do drobnych udarów. Istnieją jeszcze inne, rzadziej występujące podtypy demencji, z których najbardziej rozpowszechnione jest otępienie czołowo-skroniowe, zespół Wernickego-Korsakowa (powodowany przez alkohol) oraz choroba Creutzfeldta-Jakoba. Coraz silniejsze jest przeświadczenie, że otępienie w bardzo podeszłym wieku stanowi zazwyczaj zespół różnych postaci tej choroby. Od dawna wiadomo, że ryzyko demencji znacząco wzrasta wraz z wiekiem. Obecnie na świecie żyją aż 44 miliony osób z demencją. Już teraz opieka nad chorymi pochłania ok. 1% produktu światowego brutto, co stanowi ponad 600 miliardów dolarów, a rosnąca liczba zachorowań znacznie podwyższy tę kwotę. Każdego roku przybywa bowiem ok. 7,7 mln pacjentów, co oznacza, że co 4 sekundy choroba atakuje kolejną osobę. Pozornie statystyka jest nieubłagana. Bardzo niewiele przypadków otępienia występuje jeszcze przed ukończeniem 60. roku życia, a w kolejnej dekadzie liczba demencji jest nadal niewielka i wynosi 1 % lub nieco powyżej. Jednak po przekroczeniu 70. roku życia statystyka znacznie się pogarsza: około 5% populacji w przedziale 70-80 lat zapada na demencję, a w grupie powyżej 80 ryzyko wzrasta jeszcze bardziej. Dotychczas prognozowano, że do 2050 roku liczba osób cierpiących na demencję na całym świecie się potroi. Czy te przewidywania się sprawdzają? Dobre wieści dla chorych na demencję W ciągu ostatnich kilku lat nie potwierdziły się pesymistyczne przewidywania o rosnącej w zastraszającym tempie liczbie osób z demencją. Najnowsze badania sugerują nawet, że demencja jest w defensywie. Czemu należy przypisać odwrócenie trendów? Być może dotychczasowe opracowania były obarczone błędem, może wzięło w nich udział zbyt mało osób? W wiodącym czasopiśmie medycznym "The Lancet" opublikowano niedawno wyniki dwóch badań, trwających kilka miesięcy, przeprowadzonych z udziałem tysięcy seniorów. Ostatecznie zakwestionowały one poprzednie założenia mówiące o epidemii demencji. W jednym z opracowań porównano wyniki dwóch badań wykonanych w Wielkiej Brytanii w odstępie 20 lat z udziałem osób z demencją. Pierwsze takie testy zrobiono w 1994 roku i wyciągnięto wnioski, że w Anglii chorowało wówczas na demencję około 650 tys. osób. Badania powtórzono po 20 latach, gdy średnia długość życia znacznie wzrosła. Przeprowadzono te same testy, które pozwalały wykryć demencję. Choć według poprzednich przewidywań liczba osób z demencją powinna w 2014 roku wynieść prawie 900 tys., okazała się mniejsza o 200 tys. osób. Analiza występowania chorób w poszczególnych grupach wiekowych pozwoliła stwierdzić, że demencja rozwija się obecnie w późniejszym wieku. To odkrycie było miłą niespodzianką dla naukowców. Dr Carol Brayne, epidemiolog z uniwersytetu w Cambridge, który kierował tymi badaniami, skomentował to następująco: - To było bardzo pozytywne doświadczenie. W innym badaniu oceniano stan zdrowia dwóch grup duńskich seniorów. Identyczne testy przeprowadzono wśród osób urodzonych w 1905 i w 1915 roku. Dziewięćdziesięciolatkowie zostali poproszeni o wypełnienie ankiety zawierającej pytania o stan zdrowia fizycznego i psychicznego. Chociaż obie grupy były w podobnej kondycji fizycznej, to osoby urodzone w 1915 roku znacznie lepiej wypadły w testach poznawczych niż seniorzy starsi o dekadę. - Nie byli oni silniejsi, ale byli mądrzejsi - twierdzi dr Christensen, który nadzorował oba projekty. Jak zauważyli naukowcy, wyniki dwóch omówionych wyżej badań znakomicie się uzupełniają. Rodzi się jednak pytanie, skąd te pozytywne zmiany? Badania pokazały, że tendencje zapadalności na demencję się zmniejszają, ale nie ujawniły, dlaczego tak się dzieje. Wykazano bezspornie, że działania intelektualne wytwarzają w mózgu "odporność" na spadek jego wydolności na starość. Co opóźnia demencję starczą? Głównymi czynnikami wpływającymi na podwyższenie wieku, w którym seniorzy zapadają na demencję, jest wzrost zamożności społeczeństw, co umożliwia lepszy dostęp do edukacji i służby zdrowia - a to bardzo poprawia kondycję mózgu. Pomysł, że uczenie się i wysiłek umysłowy mogą zapobiegać rozwojowi chorób fizycznych i oddalać demencję, wydaje się dość kontrowersyjny. - Na początku ten pogląd funkcjonował tylko na obrzeżach nauki - przypomina dr Yaakov Stern, neurolog z Uniwersytetu Columbia w Nowym Jorku, który spędził ostatnie 25 lat na badaniu tej hipotezy. Jego zainteresowanie wzbudziło niegdyś stwierdzenie kolegi, który zauważył w 1980 roku interesującą zależność: bardziej wykształceni specjaliści byli mniej narażeni na rozwój choroby Alzheimera niż osoby o niższych kwalifikacjach i dochodach. Podszedł do tego sceptycznie, uważając, że musi istnieć sensowne wytłumaczenie takiej prawidłowości. Być może grupy wykształconych seniorów uzyskiwały lepsze wyniki w testach poznawczych diagnozujących chorobę Alzheimera, ponieważ pracownicy umysłowi na co dzień zmuszali swoje mózgi do większego wysiłku? Badacze powiązali więc wykształcenie z czynnikami chroniącymi przed otępieniem. Ta teza zaczęła zdobywać szersze poparcie. Wykazano bezspornie, że działania intelektualne wytwarzają w mózgu "odporność" na spadek jego wydolności na starość. Taka "rezerwa poznawcza" pomaga mózgowi funkcjonować prawidłowo nawet mimo łagodnego pogorszenia stanu fizycznego - więc teoria się sprawdza. Nawet jeśli w mózgu zaczynają się patologiczne zmiany, nie oznacza to, że on się poddaje - nadal stara się wykonać każde konkretne zadanie najlepiej, jak potrafi. Teoria "rezerwy poznawczej mózgu" daje nadzieję, że społeczeństwo będzie w coraz lepszej kondycji. W wielu krajach zachodnich - w tym w Wielkiej Brytanii i Danii - poprawiono znacznie dostęp do szkół i, w porównaniu z realiami z połowy XX wieku - wydłużono czas obowiązkowej nauki. Zarówno dr Brayne, jak i dr Christensen, uważają, że lepsza edukacja i łatwiejszy dostęp do niej prawdopodobnie jest tylko jedną z przyczyn zmniejszającej się zachorowalności na demencję. Najważniejsze wydaje się to, czy ten korzystny trend można umacniać, np. przez wydłużenie czasu kształcenia? W Wielkiej Brytanii w ostatnich dziesięcioleciach coraz więcej osób kontynuuje naukę na studiach wyższych. W przyszłości okaże się, czy będzie to miało bezpośrednie przełożenie na dalsze usprawnienie mózgu. Być może nie istnieje górna granica określająca możliwości poznawcze naszych umysłów. Wczesna edukacja szkolna też z pewnością je poszerza. Oczywiście dla wielu z nas jest już za późno, aby uzupełnić braki w wszystko jednak stracone. Nasza rezerwa poznawcza nie zależy tylko od czasu spędzonego w szkolnej ławce. Wpływa na nią również nasza aktywność intelektualna w ciągu całego życia. Ważne jest stałe zaspokajanie potrzeb psychicznych zarówno w pracy, jak i w czasie wolnym. - Funkcja poznawcza mózgu ulega stałej modyfikacji - twierdzi dr Marcus Richards, epidemiolog z brytyjskiego Medical Research Counsil w Londynie, szef projektu: "Zdrowe i Długie Życie do Późnej Starości". - Nigdy nie jest za późno, by przejąć aktywną kontrolę nad ochroną funkcji poznawczych mózgu- uważa naukowiec. Ten pomysł został podchwycony przez firmę produkującą urządzenie zwane trenerem umysłu, dotychczas wykorzystywane w grach komputerowych. Multimedia pomagają pokonać demencję Częste korzystanie z gier komputerowych sprawia, że posługujemy się nimi coraz sprawniej i łatwiej - każdy gracz to potwierdzi. Wiadomo też, że trening czyni mistrza. Nie wiemy jednak, czy takie umiejętności okażą się pomocne w poprawie funkcjonowania mózgu, nie mamy też pewności, jak długo będziemy odczuwać korzyści z takich ćwiczeń. Jednak zanim uwierzymy we wspaniałe rezultaty osiągane dzięki trenerowi umysłu, musimy otrzymać na to dowody. Pierwsze udokumentowane badania pokazują, że umiejętność sprawnego korzystania z gier komputerowych dobrze wpływa na zdolności poznawcze nie tylko przy konsoli, lecz także w innych dziedzinach życia. Specjalnie zaprojektowana gra komputerowa poprawia naszą wielozadaniowość, zdolność skupienia uwagi i pamięć co najmniej na sześć miesięcy. Naukowcy chcą nadal badać to zjawisko, by móc zmierzyć stopień otępienia u seniorów poddanych komputerowemu treningowi i porównać go z grupą kontrolną, niekorzystającą z tych udogodnień. Gry komputerowe to nie jest jedyny sposób na budowanie rezerwy poznawczej mózgu. Są mniej kontrowersyjne - i prawdopodobnie bardziej przyjemne - metody tworzenia rezerwy poznawczej, jak np. znalezienie sobie interesującego hobby. Może to być gra w karty lub na instrumencie muzycznym. Badania naukowe potwierdzają, że aktywne uczestnictwo w życiu społecznym również może chronić przed demencją. Wystarczy korzystać ze współczesnych udogodnień, o których 50 lat temu nikt nawet nie marzył: z telefonów komórkowych i urządzeń multimedialnych, bo one znacznie bardziej stymulują intelektualnie. - Życie wymaga teraz poznawania nowych technologii, aby nie pozostawać w tyle za innymi - podkreśla dr Stern. Alzheimer w Polsce Obecnie liczbę chorych na Alzheimera w Polsce szacuje się na co najmniej 250 tysięcy, z czego 150 tysięcy nie ma postawionej diagnozy. Chorobę diagnozuje się u nas średnio 10 miesięcy później niż np. w Niemczech - może to zrobić neurolog lub psychiatra. Szacuje się, że za 15 lat liczba chorych wyniesie ponad milion. W Polsce jest mniejsza niż w innych krajach pomoc ze strony samorządów i opieki zdrowotnej. Aż 70% chorych pozostaje pod opieką małżonka lub dorosłych dzieci. W naszym kraju działa za mało domów pobytu dziennego przeznaczonych dla chorych na Alzheimera. Od 1992 roku istnieje Polskie Stowarzyszenie Pomocy Osobom z Chorobą Alzheimera, a także blisko 30 organizacji regionalnych, których celem jest organizowanie pomocy edukacyjnej, prawnej i psychologicznej dla chorych i opiekunów, popularyzacja wiedzy o chorobie i próby wpływania na politykę zdrowotną i pomocy społeczną na szczeblu samorządowym, rządowym i parlamentarnym. Co chroni przed demencją starczą? Stymulowanie intelektualne mózgu to niejedyny sposób na zwiększenie jego możliwości poznawczych. Istnieją również inne ważne czynniki: np. odpowiednie dotlenienie, dostarczanie energii i składników odżywczych. Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, że zdrowe naczynia krwionośne odgrywają kluczową rolę w zachowaniu funkcji poznawczych mózgu do późnej starości. Nie tylko minimalizują ryzyko otępienia naczyniowego, lecz także demencji o innym podłożu. W krajach zachodnich od 1970 roku obserwuje się spadek zapadalności na choroby serca i naczyń krwionośnych. Prawdopodobnie przyczynia się do tego większa świadomość zagrożeń, jakie wiążą się z paleniem tytoniu, wysokim poziomem cholesterolu i siedzącym trybem życia, a także stosowanie na szerszą skalę leków obniżających ciśnienie krwi. W jednym z badań potwierdzających spadek zachorowalności na demencję porównano przepływ krwi w mózgu u różnych grup wiekowych seniorów. Okazało się, że osoby urodzone później miały zdrowsze naczynia krwionośne. Podsumowanie wszystkich badań zamieszczono w opublikowanej Brytyjskiej Narodowej Strategii Walki z Demencją. Wnioski z nich płynące nie są wcale odkrywcze: stwierdzono między innymi, że to, co dobre dla serca, wpływa też korzystnie na mózg. Trzeba rzucić palenie, utrzymywać dobrą formę, regularnie badać ciśnienie krwi i poziom cholesterolu - wyniki ostatnich badań naukowych jeszcze bardziej zwiększają motywację do przestrzegania tych zasad. Co więcej, w badaniach randomizowanych udowodniono, że istotne korzyści płyną też z ćwiczeń fizycznych: osoby, które prowadzą aktywny tryb życia, rzadziej zapadają na demencję. U tych, którzy zażywali dużo ruchu, zanotowano mniejszy spadek aktywności intelektualnej w zaawansowanym wieku. Kolejnym ważnym czynnikiem wpływającym na zdrowie naszych naczyń krwionośnych jest dieta. Na początku XX wieku, kiedy niedożywienie było w Wielkiej Brytanii powszechne, prawie połowa mężczyzn powołana do służby wojskowej w I wojnie światowej nie była wystarczająco sprawna. Poborowi cierpieli z powodu braku witamin i makroelementów oraz ogólnego niedoboru kalorii. W ciągu następnych dziesięcioleci, wskutek wzrostu poziomu życia i większych nakładów przeznaczanych na ochronę zdrowia publicznego, sposób odżywiania znacząco się poprawił. Dziś dietetycy zalecają takie menu, które wspomoże nasz mózg i poprawi stan zdrowia. Co jeść, żeby nie dopadła nas demencja? Najbardziej obiecujące substancje odżywcze pomocne w zwalczaniu demencji to antyoksydacyjne witaminy C i E, witaminy z grupy B i kwas foliowy oraz nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 zawarte w rybach. Zaobserwowano, że spożywanie zbyt małych ilości tych substancji zwiększa ryzyko demencji. W badaniach randomizowanych dodawano niektórym seniorom do posiłków suplementy diety, ale nie dostrzeżono żadnych korzyści wynikających z ich zażywania. Być może dlatego, że obserwacja seniorów trwała zbyt krótko, a na efekty suplementacji trzeba poczekać dłużej. Mimo to dr Richards nadal zaleca swoim pacjentom przestrzeganie zasad zdrowego żywienia, najlepiej diety śródziemnomorskiej, bogatej w owoce i warzywa, z dużą ilością ryb i z niezbyt dużą ilością czerwonego mięsa, bez wysokokalorycznych fast foodów. Dietetyków najbardziej niepokoi nadmiar, a nie niedobór w diecie. W przeciwieństwie do osób urodzonych w pierwszej połowie XX wieku następne pokolenia są dotknięte nadwagą. Coraz więcej mieszkańców krajów zachodnich ma podwyższony poziom glukozy we krwi, co prowadzi do cukrzycy, która - jak dowiodły ostatnie badania - sprzyja demencji. Niektórzy naukowcy uważają, że choroba Alzheimera jest formą "cukrzycy mózgu". - Wiemy, że wzrost otyłości i zachorowań na cukrzycę na pewno wpłynie na zachorowalność na demencję - mówi dr Richards. - Badanie demencji jest czymś w rodzaju "nerwowego oczekiwania" - dodaje. Epidemia demencji - co robić? W najbardziej pesymistycznej wersji nagły wzrost czynników ryzyka demencji oznacza, że odwróci się tendencja spadkowa. Czy tak będzie, pokażą obserwacje dwóch kolejnych pokoleń seniorów. To, w połączeniu z faktem że żyjemy coraz dłużej, sprawia, że systemy opieki zdrowotnej muszą być przygotowane na wzrost liczby pacjentów z otępieniem. - Społeczeństwo nadal potrzebuje sprawnego systemu opieki nad starymi ludźmi z zaburzeniami funkcji poznawczych - uważa dr Braine. - Problem nie zniknie sam, tylko dlatego że ostatnie badania pokazały tendencję spadkową zachorowalności na demencję - dodaje. To może jednak wyjaśnić, dlaczego ostatnie doniesienia naukowe opublikowane w czasopiśmie "The Lancet" nie wzbudziły większego zainteresowania uczestników konferencji prasowej G8 obradującej nad tym problemem. Optymistyczne doniesienia o odwrocie demencji mogą osłabić czujność, a problem może się zaostrzyć. Zwiększenie środków na dalsze badania nad demencją z pewnością okaże się trafioną inwestycją. Nie mamy przecież wyboru, kiedy, gdzie i w jakim środowisku się rodzimy, możemy jednak sprawować pewną kontrolę nad tym, jak żyjemy, a to pozwoli nam uniknąć kłopotów w starszym wieku. - Mój dziadek, urodzony w 1898 roku, nie miał prawie żadnego wykształcenia, walczył w I wojnie światowej, a II wojnę udało mu się przeżyć. Ja urodziłem się w 1977 roku i ponad dwie dekady się kształciłem i teraz wiodę całkiem wygodne życie, ale jego tryb to kopanie sobie grobu, ponieważ mam siedzącą pracę. Jednak podczas pisania tego artykułu poczułem nadzieję na szczęśliwą jesień życia. Na pozytywne zmiany nigdy nie jest za późno. Zamiast więc korzystać z metra, czy autobusu - zacząłem chodzić na piechotę, przykładam większą wagę do mojej diety, jem więcej warzyw i ryb. Ważne, by mój organizm nie ponosił konsekwencji mojego niezdrowego trybu życia, ale jeszcze gorsza byłaby świadomość, że nie próbowałem z tym nic zrobić - podsumowuje Liam Drew. Liam jest autorem wielu publikacji naukowych oraz neurobiologiem na uniwersytecie College London Bibliografia Down with dementia, New Scientist, 11 January 2014 Spis treści Coraz rzadsze przypadki demencji Dobre wieści dla chorych na demencję Co opóźnia demencję starczą? Multimedia pomagają pokonać demencję Co chroni przed demencją starczą? Co jeść, żeby nie dopadła nas demencja? Epidemia demencji - co robić?

demencja starcza a śmierć